పయ్యావుల కేశవ్ 2026–27 ఆర్థిక సంవత్సరానికి రూ. 3,32,205 కోట్ల పరిమాణంతో రాష్ట్ర బడ్జెట్ను శాసనసభలో ప్రవేశపెట్టారు. వరుసగా మూడోసారి బడ్జెట్ను ప్రవేశపెట్టిన ఆయన, ఒకసారి ఓటాన్ అకౌంట్ బడ్జెట్, రెండుసార్లు పూర్తి స్థాయి బడ్జెట్ను సమర్పించారు. ఈ బడ్జెట్లో రెవెన్యూ వ్యయం రూ. 2,56,143 కోట్లు, మూలధన వ్యయం రూ. 53,915 కోట్లుగా అంచనా వేశారు. రెవెన్యూ లోటు రూ. 22,002 కోట్లు, ద్రవ్య లోటు రూ. 75,868 కోట్లుగా నిర్ధారించారు.
వృద్ధి దిశగా రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థ
కూటమి ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన తొలి ఏడాదిలోనే ఆర్థిక వ్యవస్థను గాడిలో పెట్టే ప్రయత్నం చేశామని మంత్రి పేర్కొన్నారు. రాష్ట్రం 11.75% వృద్ధి రేటు నమోదు చేసిందని తెలిపారు. నారా చంద్రబాబు నాయుడు నేతృత్వంలో, డిప్యూటీ సీఎం పవన్ కల్యాణ్ సహకారంతో 2025–26లో కూడా 10.75% వృద్ధి సాధ్యమని అంచనా వేస్తున్నారు.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనిశ్చిత పరిస్థితులు నెలకొన్నప్పటికీ, దేశ స్థాయిలో బలమైన నాయకత్వం వల్ల భారత్ అంతర్జాతీయ గుర్తింపు పొందిందని, నరేంద్ర మోదీ నాయకత్వాన్ని మంత్రి ప్రశంసించారు.
సంక్షేమ పథకాలకు భారీ కేటాయింపులు
ప్రధాన పథకాలు
- ఎన్టీఆర్ భరోసా – రూ. 27,719 కోట్లు
- తల్లికి వందనం – రూ. 9,668 కోట్లు
- స్త్రీ, శిశు సంక్షేమం – రూ. 4,581 కోట్లు
- ఉపకార వేతనాలు – రూ. 3,836 కోట్లు
- సమగ్ర శిక్ష – రూ. 2,946 కోట్లు
- ఉన్నత విద్య – రూ. 2,566 కోట్లు
- డొక్కా సీతమ్మ మధ్యాహ్న భోజన పథకం – రూ. 2,161 కోట్లు
- మన బడి, మన భవిష్యత్ – రూ. 1,500 కోట్లు
- నైపుణ్యాభివృద్ధి – రూ. 1,232 కోట్లు
- స్త్రీశక్తి – రూ. 1,420 కోట్లు
- దీపం 2.0 – రూ. 2,601 కోట్లు
- ఆటో డ్రైవర్ల సేవలో – రూ. 450 కోట్లు
వ్యవసాయం–నీటి భద్రతకు ప్రాధాన్యం
- మేజర్ ఇరిగేషన్ ప్రాజెక్టులు – రూ. 9,906 కోట్లు
- అన్నదాత సుఖీభవ – రూ. 6,600 కోట్లు
- పోలవరం ప్రాజెక్ట్ – రూ. 6,105 కోట్లు
- రాష్ట్రీయ కృషి వికాస్ యోజన – రూ. 1,927 కోట్లు
- ధరల స్థిరీకరణ నిధి – రూ. 500 కోట్లు
- పంటల బీమా – రూ. 250 కోట్లు
ఏపీ వెల్త్ ఫండ్ – సంపద సృష్టికి కొత్త దిశ
రూ. 100 కోట్ల కార్పస్తో “ఏపీ వెల్త్ ఫండ్” ఏర్పాటు చేయాలని బడ్జెట్లో ప్రతిపాదించారు. దేశంలోని వివిధ ప్రాజెక్టుల్లో పెట్టుబడులు పెట్టడం ద్వారా రాష్ట్ర ఖజానాకు అదనపు ఆదాయం సమకూర్చాలనే లక్ష్యంతో ఈ ఫండ్ను రూపొందించారు. ప్రైవేట్ ఇన్వెస్టర్లను భాగస్వాములుగా ఆహ్వానించారు. సావరిన్ ఫండ్ విధానాన్ని రాష్ట్ర స్థాయిలో అమలు చేయాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.
ఆరోగ్యం, గృహనిర్మాణం, మౌలిక సదుపాయాలు
- వీబీ జీ రామ్ జీ – రూ. 8,365 కోట్లు
- గృహనిర్మాణం (పట్టణ–గ్రామీణ) – రూ. 5,451 కోట్లు
- డాక్టర్ నందమూరి తారక రామారావు వైద్యసేవ ట్రస్ట్ – రూ. 4,000 కోట్లు
- జల జీవన్ మిషన్ – రూ. 4,000 కోట్లు
- రీ ప్రొడక్టివ్ & చైల్డ్ హెల్త్ – రూ. 2,144 కోట్లు
- స్వచ్ఛభారత్ మిషన్ – రూ. 1,037 కోట్లు
ఆర్థిక సంస్కరణలు – వడ్డీ భారాన్ని తగ్గింపు
గత ప్రభుత్వం అధిక వడ్డీలకు తీసుకున్న రుణాలపై చర్చలు జరిపి, 12.3% వడ్డీని 9%కు తగ్గించామని మంత్రి తెలిపారు.
- రూ. 43,298 కోట్ల రుణాలపై వడ్డీ తగ్గింపు ద్వారా ఏడాదికి రూ. 327 కోట్లు ఆదా
- మరో రూ. 1.20 లక్షల కోట్ల రుణాలపై చర్చలు కొనసాగుతున్నాయి — ఫలిస్తే రూ. 1,658 కోట్లు అదనంగా ఆదా
గత ప్రభుత్వం పెండింగులో పెట్టిన రూ. 24,811 కోట్ల బిల్లులు చెల్లించామని తెలిపారు.
మూలధన వ్యయానికి పెద్దపీట
2025–26లో రూ. 39,497 కోట్లుగా ఉన్న మూలధన వ్యయాన్ని 2026–27లో రూ. 53,915 కోట్లకు పెంచారు.
గత ఏడాదితో పోలిస్తే రూ. 14,417 కోట్ల పెరుగుదల జరిగింది. ఆస్తుల సృష్టి, మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధి లక్ష్యంగా ఈ పెంపు చేపట్టారు.
రూపాయి రాక–పోక
రూపాయి రాక
- పన్నుల ఆదాయం – 38%
- బహిరంగ మార్కెట్ రుణాలు – 30%
- కేంద్ర పన్నుల్లో వాటా – 19%
- గ్రాంట్ ఇన్ ఎయిడ్ – 10%
- పన్నేతర ఆదాయం – 3%
రూపాయి పోక
- సంక్షేమం – 17%
- విద్య – 11%
- ఆర్థికం – 8%
- పంచాయతీరాజ్ & గ్రామీణాభివృద్ధి – 7%
- వైద్యారోగ్యం – 6%
- జలవనరులు – 6%
- వడ్డీలు & రుణాల చెల్లింపులు – 18%
- ఇతరాలు – 15%
లోటు గణనీయంగా తగ్గింపు
| అంశం | 2025–26 (రివైజ్డ్) | 2026–27 (బడ్జెట్) |
|---|---|---|
| రెవెన్యూ లోటు | ₹41,118 కోట్లు | ₹22,002 కోట్లు |
| ద్రవ్య లోటు | ₹80,567 కోట్లు | ₹75,868 కోట్లు |
రెవెన్యూ లోటును గణనీయంగా తగ్గించడంతో పాటు, మూలధన వ్యయాన్ని పెంచడం ద్వారా అభివృద్ధి–సంక్షేమ సమతుల్యత సాధించామని ప్రభుత్వం పేర్కొంటోంది.
సమగ్రంగా బడ్జెట్ గురించి చెప్పాలంటే 2026–27 రాష్ట్ర బడ్జెట్లో సంక్షేమ పథకాలకు భారీ కేటాయింపులతో పాటు, వ్యవసాయం–నీటి భద్రత, విద్య–ఆరోగ్యం, మౌలిక సదుపాయాలు, పెట్టుబడుల ఆకర్షణ వంటి అంశాలకు సమతుల్య ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. ఆర్థిక సంస్కరణలు, వడ్డీ భార తగ్గింపు, ఏపీ వెల్త్ ఫండ్ ప్రతిపాదనలతో రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థను స్థిరపరిచే దిశగా ప్రభుత్వం ముందడుగు వేసిందని ఆర్థిక శాఖ వర్గాలు విశ్వసిస్తున్నాయి.